@BC e-learningu Edukacja przez Internet – najwyższa konieczność

Rozwój techniki i relatywny spadek cen sprzętu i oprogramowania doprowadził już do tego, że ambicją każdej placówki oświatowej – od przedszkola, poprzez szkołę, aż do uczelni wyższej – jest jej wyposażenie w przynajmniej podstawowy sprzęt komputerowy oraz łącze internetowe. Między innymi właśnie dlatego edukacja szkolna powinna korzystać jak najczęściej z możliwości, jakie daje e-learning, czyli inaczej – nauczanie na odległość.

W ostatnich latach jednym z najważniejszych zadań szkolnej edukacji stało się przygotowanie jej absolwentów do sprawnego posługiwania się sprzętem i oprogramowaniem informatycznym i telekomunikacyjnym. Na większości stanowisk pracy wymagana jest umiejętność obsługi programów komputerowych. Z dużym prawdopodobieństwem możemy zatem przyjąć, że w perspektywie kilkunastu lat technologia informacyjna stanie się nieodłącznym elementem życia prywatnego i zawodowego zdecydowanej większości ludzi w naszym kręgu cywilizacyjnym. Bez podstawowych umiejętności związanych z tą technologią nie będzie możliwe wykonywanie większości zawodów, nabywanie kwalifikacji oraz uzupełnianie posiadanych. Pozyskiwanie, opracowywanie i wykorzystywanie informacji stanie się podstawowym elementem typowych działań zarówno prywatnych, jak i zawodowych.

Rozwój techniki i relatywny spadek cen sprzętu i oprogramowania doprowadził już do tego, że ambicją każdej placówki oświatowej – od przedszkola, poprzez szkołę, aż do uczelni wyższej – jest jej wyposażenie w przynajmniej podstawowy sprzęt komputerowy oraz łącze internetowe. Miejmy nadzieję, że już wkrótce nie tylko każdy nauczyciel, ale również każdy uczeń i student będzie miał także prywatny dostęp do niego. W związku z tym przed oświatą stoją poważne wyzwania: uczynić technologię informacyjną środkiem wspomagającym nauczanie większości przedmiotów nauczania i sprawić, by narzędzia oferowane przez tę technologię powinny stały się typowymi środkami dydaktycznymi. Między innymi właśnie dlatego edukacja szkolna powinna korzystać jak najczęściej z możliwości, jakie daje e-learning, czyli inaczej – nauczanie na odległość.

E-learning

Określenie e-learning stało się w ostatnich latach popularne za sprawą korporacji i uczelni, które wdrożyły kształcenie na odległość przy użyciu Internetu lub Intranetu. E-learning oznacza prowadzenie kształcenia przy zastosowaniu komputera i dodatkowo poprzez sieć komputerową (on-line), która może być lokalna bądź globalna. Zalety tej formy kształcenia są wielorakie, a świadczy o tym jej rosnąca popularność.

Do typowych składników e-learningu zaliczamy:

• treść - podstawowym elementem e-learningu są materiały edukacyjne dostarczane do odbiorcy za pomocą takich nośników jak płyta CD, lokalna sieć komputerowa i Internet;
• komunikacja - e-learning oferuje możliwość komunikowania się nauczyciela z uczniami, jak i uczniów między sobą poprzez wideo-konferencje, pocztę elektroniczną lub czat, jednakże ta forma kształcenia nie wyklucza kontaktu bezpośredniego;
• wirtualna rzeczywistość - na ekranie komputera uczniowie mają możliwość nie tylko zwykłego przeglądania treści, ale mogą też eksperymentować, obserwować symulację zdarzeń i urządzeń. Wirtualna rzeczywistość pozwala zobaczyć pracujące przekroje maszyn, interaktywne mapy, wnętrza organizmów oraz inne fascynujące a na co dzień niedostępne miejsca;
• współpraca - e-learning umożliwia realizację pracy grupowej, wspólną naukę oraz wspólne rozwiązywanie problemów, wirtualne tablice ogłoszeniowe i fora dyskusyjne to miejsca prezentacji własnych poglądów i wymiany spostrzeżeń;
• narzędzia - prosty w obsłudze zestaw narzędzi (które tworzą tzw. platformę e-learningową), zarówno do kreowania treści dydaktycznych, jak i do zarządzania procesem nauczania, umożliwia nauczycielom, nawet z niewielkim przygotowaniem informatycznym, tworzenie materiałów edukacyjnych oraz ewaluację pracy i osiągnięć uczniów;
• systemy oceny - nauczanie prowadzone z wykorzystaniem komputera, jak i rozbudowane systemy zarządzające szkoleniami, oferują nowe możliwości samooceny i oceny ucznia, np. program może dokonać oceny stopnia przyswojenia przez ucznia wiedzy przed przystąpieniem do nauki i odpowiednio do uzyskanych rezultatów dobrać materiał szkoleniowy na właściwym poziomie; nowoczesne systemy LMS (Learning Management System) oferują nie tylko proste testowanie osiągnięć, ale i możliwość wytyczenia i automatycznej kontroli ścieżki nauki;
• raportowanie - systemy LMS wykonują raporty przeznaczone zarówno dla ucznia, jak i nauczyciela, potrafią rejestrować uczestników, kontrolować prawidłowy przebieg nauki oraz dokonywać weryfikacji osiągnięć.

Kształcenie hybrydowe

Wiele rozwiązań pochodzących z formy kształcenia na odległość może z powodzeniem wspomagać tradycyjne lekcje szkolne. Mamy wówczas do czynienia z czymś w rodzaju kształcenia hybrydowego, które skupia w sobie zalety nauczania tradycyjnego oraz jego najnowocześniejszej obecnie formy. Takie połączenie pozwala zminimalizować część problemów występujących standardowo w edukacji szkolnej. Jednym z nich jest częste występowanie nierównego poziomu wiedzy i umiejętności w grupie razem uczących się uczniów. Zdając sobie z tego sprawę nauczyciel zazwyczaj ukierunkowuje się na tzw. przeciętego ucznia. Tracą na tym jednostki plasujące się poniżej średniej (ci, którzy nie są w stanie nadążyć za omawianym materiałem), a także osoby, które przewyższają poziom średni (ci zwykle nie wykorzystują w pełni swoich możliwości, zwykle nudzą się podczas zajęć, dlatego też czasem przeszkadzają innym). Innym kłopotem, w rozwiązaniu którego może pomóc e-learning, jest odczuwany przez nauczycieli stały brak czasu, by w trakcie jednej lekcji zdążyć przekazać niezbędną wiedzę, jak i wykorzystać ją w praktyce do wykonywania różnorodnych zadań, a ponadto należycie utrwalić i sprawdzić stopień opanowania jej przez uczniów. W związku z tym lekcje wykorzystywane są głównie do przekazania wiedzy, a kształtowanie umiejętności, powtarzanie i utrwalanie spychane jest na pracę własną ucznia. Podobnych problemów można wymienić więcej. Wszystkie mają jedną wspólną cechę – trudno je rozwiązać w ramach tradycyjnego modelu lekcji. Stąd też całkowicie uzasadnione i jak najbardziej korzystne wydaje się sięgnięcie do wspomagania e-learningowego.

W e-learningu kontakt nauczyciela z uczniem możliwy jest za pośrednictwem Internetu, dzięki technikom informatyczno – telekomunikacyjnym i odbywa się w trybie synchronicznym (uczeń i nauczyciel są jednocześnie obecni w czasie rzeczywistym w sieci) lub asynchronicznym (uczeń sam wybiera czas nauki i wysyła swojemu mentorowi odpowiedzi i rozwiązania zadań). Tak więc można uczyć, nie będąc w klasie i to właśnie umożliwia nam nowoczesna technologia!

Nowe wyzwania wymagają opracowywania nowych praktycznych rozwiązań i standardów dla sytuacji, jakie kreują technologiczne zmiany, odnoszącej się do roli nauczyciela – zwłaszcza, że sama dydaktyka, czyli sztuka nauczania, wymaga właściwej interpretacji wobec zmieniających się w e-learningu okoliczności i uwarunkowań.

W cyklu „@BC eLearningu Szkolnego” będę poszukiwał rozwiązań wobec nowego. I pragnę uspokoić moje koleżanki i kolegów nauczycieli – nie musicie się obawiać – w szkole była i jest tablica. W nowoczesnym nauczaniu również, tyle, że tam przebojem jest tablica wirtualna. Zatem nihil novi sub sole! Innowacje to nie aż taka rewolucja! Chociaż czasami wymagają odejścia od rutyny, a to boli. Jednak o tym już w następnej edycji „Edukacji i Dialogu”.

Mariusz Malinowski

Edukacja i Dialog, październik 2007